Zirkonyum Kaplama Nedir? Kron Türleri, Süreç ve Bakım

Kırılmış, çok büyük dolgulu veya kanal tedavisi görmüş bir dişi korumak ya da dişin görünümünü iyileştirmek için diş hekimleri kron, halk arasındaki adıyla kaplama önerebilir. Son yıllarda en çok merak edilen kaplama malzemelerinden biri zirkonyumdur. Bu yazıda zirkonyum kaplama nedir, hangi durumlarda kron gerekebilir, malzemeler arasında ne gibi farklar vardır ve kaplamalı dişlerin bakımı nasıl yapılır, bunları anlatıyoruz.

Kron (kaplama) nedir?

Kron, dişin görünen kısmının tamamını dış taraftan saran, dişe özel hazırlanmış bir başlıktır. MouthHealthy, kronu “dişin üzerine yerleştirilerek biçimini, boyutunu, dayanıklılığını ve görünümünü düzelten diş şeklinde bir başlık” olarak tanımlar. Kron yerine yapıştırıldıktan sonra dişin diş eti üzerinde kalan kısmını tamamen örter.

Birden fazla eksik dişte, komşu dişlere yapılan kronlar birbirine bağlanarak köprü oluşturulabilir. İmplantların üzerine de kron yapılır; bu konuda diş implantı yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi durumlarda kron gerekebilir?

Çürük veya kırık nedeniyle diş dokusunun büyük bölümü kaybedildiğinde
Kanal tedavisi sonrasında dişi kırılmalara karşı korumak gerektiğinde
Çatlamış bir dişin parçalanmasını önlemek için
Köprünün destek dişi olarak
İmplant üzerine üst yapı olarak
Biçim veya renk bozukluğu olan dişlerin görünümünü düzeltmek için

Her durumda kron ilk seçenek değildir. Daha küçük madde kayıplarında dolgu, inley veya onley gibi daha az diş dokusu kaldıran seçenekler; yalnızca ön yüzdeki renk ve biçim sorunlarında ise lamina değerlendirilebilir.

Zirkonyum nedir?

Zirkonyum (zirkonya, yani zirkonyum dioksit), diş hekimliğinde kullanılan yüksek dayanıklılıkta bir seramik malzemedir. Metal içermez, diş rengine yakın üretilebilir ve dijital tasarım ile frezeleme teknikleriyle şekillendirilir. Zirkonyum kronlar tamamen zirkonyumdan yapılabileceği gibi, zirkonyum altyapının üzerine estetik porselen katmanlanarak da hazırlanabilir.

Kron malzemeleri ve farkları

Kron yapımında farklı malzemeler kullanılır. Hangisinin seçileceği; dişin konumuna, ısırma kuvvetine, estetik beklentilere, karşı dişlerin durumuna ve kalan diş dokusuna göre diş hekimi tarafından belirlenir.

Malzeme	Genel özellik	Dikkat edilecek nokta
Metal destekli porselen	Uzun süredir kullanılan, dayanıklı bir seçenek	Diş eti çekildiğinde kenarda koyu bir çizgi görülebilir
Zirkonyum	Metal içermez, dayanıklıdır, diş rengine yakındır	Tam zirkonyumda translüsentlik, katmanlı türde porselen kırılması değerlendirilir
Cam seramik (tam seramik)	Işık geçirgenliği yüksek, doğal görünüm	Arka dişlerde ve yüksek kuvvet altında uygunluğu değerlendirilir
Tam metal	Çok dayanıklı, az diş dokusu kaldırılabilir	Görünüm nedeniyle genellikle arka dişlerde kullanılır

Bu tablo genel bir çerçevedir; her malzemenin farklı alt türleri ve üreticileri vardır. “Hangi malzeme daha iyi?” sorusunun yanıtı kişiye ve dişe göre değişir.

Kron tedavisi nasıl yapılır?

Muayene ve planlama

Diş hekimi dişi muayene eder ve röntgen çeker. Dişte çürük veya kanal sorunu varsa önce bunlar tedavi edilir. Diş eti sağlığı da kontrol edilir, çünkü sağlıklı olmayan diş eti kronun uyumunu ve ömrünü etkileyebilir.

Dişin hazırlanması

Bölge uyuşturulduktan sonra kronun oturabilmesi için diş her yönden bir miktar küçültülür. Ne kadar doku kaldırılacağı malzemeye ve dişin durumuna göre değişir. Kalan diş dokusu çok azsa önce bir dolgu veya kanal içi destek (post) ile diş güçlendirilebilir.

Ölçü ve renk seçimi

Hazırlanan dişin ölçüsü klasik ölçü maddeleriyle veya ağız içi dijital tarayıcıyla alınır. Kronun rengi komşu dişlere göre seçilir. Bu süreçte dişi korumak için geçici bir kron takılır.

Prova ve yapıştırma

Laboratuvarda hazırlanan kron dişe prova edilir; oturuşu, kapanışı ve rengi kontrol edilir. Gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra kron özel bir yapıştırıcıyla kalıcı olarak sabitlenir. Bazı kliniklerde dijital tasarım ve üretimle kron aynı gün hazırlanabilir.

Kron sonrasında nelere dikkat edilir?

İlk günlerde dişte sıcak ve soğuğa hassasiyet olabilir. Isırırken yüksek bir nokta hissediyorsanız ya da çenenizi kapattığınızda bir tuhaflık varsa diş hekiminize söyleyin; küçük bir ayarla düzeltilebilir.

Kronun kendisi çürümez, ancak kronun kenarında kalan doğal diş dokusu çürüyebilir ve çevresindeki diş eti hastalanabilir. Bu yüzden:

Günde iki kez flor içeren macunla fırçalayın.
Kronun diş etiyle birleştiği yeri ve diş aralarını diş ipi veya ara yüz fırçasıyla temizleyin.
Köprülerde köprünün altını özel diş ipi veya fırçalarla temizleyin.
Diş gıcırdatıyorsanız diş hekiminize söyleyin; gece plağı önerilebilir.
Düzenli kontrollere gidin.

Diş gıcırdatma ve diğer özel durumlar için özel durumlar kategorimize göz atabilirsiniz.

Zirkonyum kaplama ve gülüş tasarımı

Ön dişlerde kron, kapsamlı bir estetik planın parçası olabilir. Ancak yalnızca renk ve küçük biçim sorunları için sağlam dişlerin kaplanması, gereğinden fazla diş dokusu kaybına neden olabilir. Bu konuda dengeli bir bakış için gülüş tasarımı yazımızı okuyabilirsiniz.

Ücret ve SGK

Kron ücretini malzeme türü, kron sayısı, öncesinde yapılması gereken tedaviler ve laboratuvar süreçleri belirler. Bu etkenleri ve Türk Dişhekimleri Birliği tarifesinin nasıl okunacağını ücreti etkileyen etkenler yazımızda anlattık. SGK kapsamındaki protez uygulamaları ve yenileme süreleri için SGK diş tedavisi kapsamı yazısına bakabilirsiniz.

Kaplama hakkında yanlış bilinenler

“Kaplanan diş bir daha çürümez.” Kronun kendisi çürümez; ancak kenarında kalan doğal diş dokusu çürüyebilir. Kronun diş etiyle birleştiği bölgenin temizliği özellikle önemlidir.
“Kaplamalı dişin bakımı gerekmez.” Kaplamalı dişler de doğal dişler gibi günlük fırçalama, diş arası temizliği ve düzenli kontrol gerektirir.
“Her estetik sorun için kaplama gerekir.” Renk, küçük kırık veya biçim sorunlarında beyazlatma, kompozit uygulamalar veya lamina gibi daha az diş dokusu kaldıran seçenekler de vardır.
“Zirkonyum her dişe ve her ağza uygundur.” Malzeme seçimi; dişin konumu, ısırma kuvveti, karşı dişler, kalan diş dokusu ve estetik beklentiler birlikte değerlendirilerek yapılır.

Köprü ve kron arasındaki ilişki

Eksik bir dişin iki yanındaki dişler, aradaki boşluğu kapatacak bir köprünün destekleri olarak kullanılabilir. Bu durumda destek dişler kron için hazırlanır ve kronlar aradaki yapay dişle birlikte tek parça olarak üretilir. Köprü tedavisinde destek dişlerin sağlığı, köprünün ömrü açısından belirleyicidir. Köprünün altında kalan bölgenin temizliği için özel diş ipi veya ara yüz fırçaları kullanmanız gerekebilir. Komşu dişlere dokunmadan eksik dişin tamamlanması isteniyorsa implant destekli kron da bir seçenek olarak değerlendirilebilir.

Kısa kaplama sözlüğü

Kron (kuron): Dişin görünen kısmının tamamını saran restorasyon.
Köprü: Eksik dişin yerini, komşu dişlere yapılan kronlar aracılığıyla dolduran sabit protez.
Abutment: İmplant ile üstündeki kron arasındaki bağlantı parçası.
İnley ve onley: Dişin bir bölümünü onaran, laboratuvarda hazırlanan dolgu türleri.
Translüsentlik: Malzemenin ışığı geçirme özelliği; doğal görünümü etkiler.

Muayenede sorabileceğiniz sorular

Dişim için kron neden gerekli? Daha az doku kaldıran bir seçenek var mı?
Hangi malzemeyi öneriyorsunuz ve neden?
Dişimden ne kadar doku kaldırılacak?
Kron öncesinde kanal tedavisi veya güçlendirici bir dolgu gerekiyor mu?
Geçici kron takılacak mı, bu dönemde nelere dikkat etmeliyim?
Kronun rengi komşu dişlerimle nasıl uyumlandırılacak? Önce beyazlatma yapmam gerekir mi?
Kronun bakımı nasıl yapılır, hangi aralıklarla kontrole gelmeliyim?
Kron kırılır veya yerinden çıkarsa ne yapmalıyım?

Kron yerinden çıkarsa kronu saklayın ve en kısa sürede diş hekiminize başvurun. Kronu kendi başınıza yapıştırmaya çalışmayın; altında kalan dişin durumu kontrol edilmelidir.

Özet

Kron, madde kaybı fazla olan, kanal tedavisi görmüş veya çatlamış dişleri korumak ve görünümü iyileştirmek için kullanılan bir restorasyondur. Zirkonyum, metal içermeyen ve dayanıklı seçeneklerden biridir; ancak malzeme seçimi dişe ve kişiye göre yapılır. Kronun uzun süre sorunsuz kalması, düzenli ağız bakımına ve kontrollere bağlıdır.

Sık sorulan sorular

Zirkonyum kaplama ne kadar dayanır?

Hiçbir kron için kesin bir ömür söylenemez. Kronun ağızda ne kadar sorunsuz kalacağı; malzemeye, diş hekiminin planlamasına, ağız bakımına, diş gıcırdatma gibi alışkanlıklara ve düzenli kontrollere bağlıdır.

Kaplama yapılırken dişler çok küçültülür mü?

Kronun yerleşebilmesi için diş her yönden bir miktar küçültülür. Kaldırılacak doku miktarı malzemeye ve dişin durumuna göre değişir; bunu muayenede diş hekiminize sorabilirsiniz.

Zirkonyum kaplamada alerji olur mu?

Zirkonyum metal içermediği için metal hassasiyeti olan kişilerde tercih edilebilir. Bilinen bir alerjiniz varsa tedavi öncesinde diş hekiminize söyleyin.

Kaplamalı dişler beyazlatılabilir mi?

Hayır. Kronların rengi beyazlatmayla değişmez. Beyazlatma planlıyorsanız bunu kron tedavisinden önce yaptırmanız ve kron rengini yeni tona göre seçtirmeniz gerekebilir.

Kaplamanın altında çürük oluşur mu?

Kronun kendisi çürümez ama kenarındaki doğal diş dokusu çürüyebilir. Düzenli fırçalama, diş arası temizliği ve kontroller bu riski azaltır.