Diş Eti Kanaması ve Diş Eti Hastalıkları: Nedenler, Tedavi

Dişlerinizi fırçalarken lavaboda kan görmek çoğu kişinin önemsemeden geçtiği bir durumdur. Oysa diş eti kanaması, diş etlerinizde iltihap olabileceğinin en erken işaretlerinden biridir. Bu yazıda diş eti kanamasının nedenlerini, diş eti hastalıklarının nasıl ilerleyebildiğini, tedavi seçeneklerini ve diş etlerinizi korumak için yapabileceklerinizi anlatıyoruz.

Diş eti kanaması neden olur?

Diş eti kanamasının en sık nedeni, dişlerin yüzeyinde ve diş eti kenarında biriken bakteri plağıdır. Plak düzenli olarak temizlenmediğinde diş etleri iltihaplanır; kızarır, şişer ve kolayca kanar. Bu ilk aşamaya diş eti iltihabı (gingivitis) denir.

Diş eti kanamasına katkıda bulunabilecek diğer etkenler şunlardır:

Çok sert fırça kullanmak veya çok kuvvetli fırçalamak
Diş ipine yeni başlamak (ilk günlerde hafif kanama olabilir; düzenli kullanımla azalması beklenir)
Hamilelik gibi hormonal değişiklikler
Kontrol altında olmayan diyabet
Kan sulandırıcılar gibi bazı ilaçlar
Sigara kullanımı (sigara kanamayı gizleyerek hastalığın geç fark edilmesine neden olabilir)
Uygun oturmayan protezler veya kenarı taşkın dolgular

Nadiren diş eti kanaması kan hastalıkları gibi genel sağlık sorunlarının bir belirtisi olabilir. Açıklanamayan, durmayan veya vücudun başka yerlerinde de görülen kanamalarda bir hekime başvurmak önemlidir.

Gingivitis ve periodontitis arasındaki fark

Gingivitis (diş eti iltihabı)

Gingivitis diş eti hastalığının erken ve geri döndürülebilir aşamasıdır. Belirtileri arasında diş etlerinde kızarıklık, şişlik ve fırçalarken kanama bulunur. NIDCR, gingivitisin genellikle düzenli fırçalama, diş ipi kullanımı ve diş hekimi tarafından yapılan profesyonel temizlikle düzelebildiğini belirtir.

Periodontitis

Gingivitis tedavi edilmezse iltihap diş etinin altına, dişi destekleyen kemik ve bağ dokusuna ilerleyebilir. Bu duruma periodontitis denir. Periodontitiste diş eti dişten ayrılarak cepler oluşur, bu ceplerde bakteri birikir ve zamanla dişi taşıyan kemik kaybedilebilir. İleri aşamada dişlerde sallanma ve diş kaybı görülebilir.

Dünya Sağlık Örgütü, ağır periodontal hastalığın diş kaybına yol açabileceğini; tütün kullanımı ve yetersiz ağız bakımının bu hastalığın başlıca risk etkenleri arasında yer aldığını belirtir.

Hangi belirtilere dikkat etmeli?

Fırçalarken, diş ipi kullanırken veya yemek yerken diş eti kanaması
Kırmızı, şiş veya hassas diş etleri
Geçmeyen ağız kokusu veya ağızda kötü tat
Diş etlerinin çekilmesi, dişlerin daha uzun görünmesi
Dişler arasında yeni boşluklar oluşması
Sallanan dişler veya ısırırken dişlerin birbirine oturuşunda değişiklik
Diş eti ile diş arasından iltihap gelmesi

Bu belirtilerin bir veya birkaçını fark ettiyseniz diş hekiminize başvurun. Diş eti hastalığı çoğu zaman ağrı yapmadan ilerlediği için düzenli kontroller özellikle önemlidir.

Diş eti hastalıkları nasıl teşhis edilir?

Diş hekimi diş etlerinizi muayene eder ve periodontal sond adı verilen ince bir aletle diş eti ceplerinin derinliğini ölçer. Kemik kaybını değerlendirmek için röntgen isteyebilir. Genel sağlık durumunuz, kullandığınız ilaçlar ve sigara kullanımı da değerlendirmeye dahil edilir. Gerekirse sizi diş eti hastalıkları alanında uzman bir diş hekimine (periodontolog) yönlendirebilir.

Tedavi seçenekleri

Tedavi hastalığın aşamasına göre planlanır:

Profesyonel temizlik (detartraj): Dişlerin üzerindeki plak ve diş taşı temizlenir. Gingivitis aşamasında bu ve düzenli ev bakımı çoğu zaman yeterli olur.
Kök yüzeyi düzleştirme: Diş eti ceplerinin içindeki diş taşı ve bakteri temizlenir, kök yüzeyleri düzleştirilir. Bu işlem genellikle lokal anestezi altında yapılır.
Destekleyici tedaviler: Gerekli görülürse ağız gargaraları veya ilaçlar kullanılabilir; bunlar yalnızca hekim önerisiyle kullanılmalıdır.
Cerrahi tedaviler: İleri vakalarda derin ceplerin temizlenmesi veya kaybedilen dokuların yenilenmesine yönelik cerrahi işlemler değerlendirilebilir.
Düzenli bakım: Periodontitis tedavisinden sonra hastalığın yeniden aktifleşmemesi için düzenli kontrol ve temizlik randevuları önemlidir.

Tedavinin başarısında hastanın ev bakımı belirleyicidir. Diş hekiminiz size uygun fırça, diş ipi veya ara yüz fırçası kullanımını gösterebilir.

Diş eti hastalıklarından korunma

Günde iki kez, yaklaşık iki dakika boyunca, flor içeren macunla fırçalayın.
Fırçayı diş eti kenarına doğru hafif açıyla tutun ve nazik hareketlerle fırçalayın.
Diş aralarını her gün diş ipi veya ara yüz fırçasıyla temizleyin.
Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek alın.
Diyabetiniz varsa kan şekerinizi hekiminizin önerdiği şekilde kontrol altında tutun.
Diş hekiminizin önerdiği aralıklarla kontrole gidin.

NHS, diş fırçalarken ağzı suyla çalkalamak yerine fazla macunu tükürmenin, macundaki florun etkisini korumaya yardımcı olabileceğini belirtir. Ayrıntılı diş temizliği önerileri için ağız ve diş bakımı kategorimize göz atabilirsiniz.

Diş eti sağlığı ve genel sağlık

Araştırmalar, diş eti hastalıkları ile diyabet gibi bazı genel sağlık sorunları arasında karşılıklı bir ilişki olabileceğini göstermektedir. Diyabeti olan kişilerde diş eti hastalığı daha sık görülebilir; diş eti iltihabı da kan şekeri kontrolünü zorlaştırabilir. Bu nedenle kronik hastalığı olan kişilerin ağız sağlığına ayrıca özen göstermesi önerilir. Gebelik, diyabet ve diğer özel durumlar için özel durumlar kategorimize bakabilirsiniz.

İmplant ve diş eti

İmplantların çevresindeki diş eti ve kemik de iltihaplanabilir. Diş eti hastalığı öyküsü olan kişilerde implant öncesinde diş etlerinin tedavi edilmesi ve implant sonrasında düzenli bakım önemlidir. Ayrıntılar için diş implantı yazımızı okuyabilirsiniz.

Ücret ve SGK

Detartraj ve diş eti tedavileri SGK kapsamındaki ağız ve diş sağlığı hizmetleri arasında yer alır. Kamu hizmetlerine nasıl başvurulacağını SGK diş tedavisi kapsamı yazımızda anlattık.

Diş eti hastalığı hakkında yanlış bilinenler

“Diş etlerinin kanaması normaldir.” Sağlıklı diş etleri genellikle fırçalarken kanamaz. Kanama, diş eti iltihabının en erken işaretlerinden biridir.
“Kanayan diş etini fırçalamamak gerekir.” Fırçalamayı bırakmak plak birikmesini artırır ve iltihabı kötüleştirir. Yumuşak bir fırçayla nazikçe fırçalamaya devam etmek önemlidir.
“Gargara tek başına yeterlidir.” Ağız gargaraları fırçalamanın ve diş arası temizliğinin yerini tutmaz; plağın mekanik olarak temizlenmesi gerekir. Gargarayı hekim önerisiyle kullanın.
“Ağrı yoksa sorun yoktur.” Diş eti hastalıkları çoğu zaman ağrı yapmadan ilerler. Düzenli kontroller erken teşhis için önemlidir.

Doğru fırçalama ve diş arası temizliği

NHS’in önerilerine göre dişler günde iki kez, yaklaşık iki dakika boyunca, flor içeren bir macunla fırçalanmalıdır. Fırçanın küçük başlı ve yumuşak ya da orta sertlikte kıllara sahip olması, ağzın tüm bölgelerine ulaşmayı kolaylaştırır. Elektrikli veya manuel fırça kullanılabilir; önemli olan tüm diş yüzeylerinin ve diş eti kenarının düzenli olarak temizlenmesidir. Diş araları ise diş ipi veya diş aralığına uygun boyutta ara yüz fırçasıyla temizlenir. Hangi aracın size uygun olduğunu diş hekiminiz veya diş eti uzmanınız gösterebilir.

Kısa sözlük

Plak: Dişlerin yüzeyinde biriken, bakterilerden oluşan yapışkan tabaka.
Diş taşı (tartar): Sertleşmiş plak; fırçayla temizlenemez, profesyonel temizlik gerekir.
Gingivitis: Diş etinin erken ve geri döndürülebilir iltihabı.
Periodontitis: İltihabın dişi destekleyen kemik ve bağ dokusuna ilerlediği aşama.
Periodontolog: Diş eti hastalıkları alanında uzman diş hekimi.
Detartraj: Diş taşının profesyonel olarak temizlenmesi.

Muayenede sorabileceğiniz sorular

Diş etlerimdeki durum gingivitis mi, periodontitis mi?
Diş eti ceplerim ne kadar derin, kemik kaybı var mı?
Benim için hangi fırça, diş ipi veya ara yüz fırçası uygun?
Ne sıklıkla kontrol ve profesyonel temizlik yaptırmalıyım?
Kullandığım ilaçlar veya kronik hastalıklarım diş etlerimi etkiliyor mu?

Özet

Diş eti kanaması çoğu zaman plak birikmesine bağlı iltihabın işaretidir ve erken dönemde düzenli bakımla düzelebilir. Tedavi edilmeyen iltihap ise dişi destekleyen dokulara ilerleyebilir. Düzenli fırçalama, diş arası temizliği, sigarayı bırakmak ve kontroller diş etlerinizi korumanın temelidir.

Sık sorulan sorular

Diş etim kanıyorsa fırçalamayı bırakmalı mıyım?

Hayır. Kanama genellikle plak birikmesine bağlı iltihabın işaretidir ve düzenli, nazik fırçalama ile diş arası temizliği bu iltihabın azalmasına yardımcı olur. Kanama sürüyorsa diş hekiminize başvurun.

Diş eti kanaması kendiliğinden geçer mi?

Plağa bağlı hafif kanamalar düzenli ve doğru ağız bakımıyla azalabilir. Ancak kanama devam ediyorsa altta diş taşı veya ilerlemiş bir diş eti hastalığı olabilir; profesyonel değerlendirme gerekir.

Diş taşı temizliği dişlere zarar verir mi?

Diş hekimi tarafından yapılan detartraj, dişlerin üzerindeki sertleşmiş plağı temizlemeye yöneliktir ve dişin minesini aşındırmak amacı taşımaz. İşlem sonrasında geçici hassasiyet olabilir.

Hamilelikte diş eti kanaması normal mi?

Hamilelikte hormonal değişiklikler diş etlerini plağa karşı daha hassas hâle getirebilir ve kanama artabilir. Bu dönemde ağız bakımına özen göstermek ve diş hekimine kontrole gitmek önemlidir.

Diş eti çekilmesi geri döner mi?

Kaybedilen diş eti kendiliğinden geri gelmez; ancak ilerlemesi durdurulabilir. Bazı durumlarda cerrahi yöntemlerle diş eti örtülmesi değerlendirilebilir. Bu kararı diş hekiminiz verir.

Diş Eti Kanaması ve Diş Eti Hastalıkları: Nedenler ve Korunma