Diş Ağrısında Ne Yapmalı? Olası Nedenler, Acil Belirtiler

Diş ağrısı gece uykusundan uyandıracak kadar şiddetli olabileceği gibi yalnızca soğuk bir şey içerken birkaç saniye süren bir sızı şeklinde de ortaya çıkabilir. Ağrının türü, süresi ve eşlik eden belirtiler, altta yatan nedene dair ipuçları verir; ancak kesin nedeni yalnızca diş hekimi muayene ve gerekirse röntgenle belirleyebilir. Bu yazıda diş ağrısının olası nedenlerini, diş hekimine ulaşana kadar yapılabilecekleri ve hangi durumlarda beklemeden başvurmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Yüze, göz çevresine veya boyna yayılan şişlik, yutma ya da nefes almada güçlük, yüksek ateş veya durmayan kanama varsa beklemeden en yakın acil servise başvurun; hayati tehlike düşündüğünüzde 112’yi arayın.

Diş ağrısının olası nedenleri

Diş çürüğü

Çürük, dişin mine tabakasını aştığında dentine ulaşır ve sıcak, soğuk veya tatlıya karşı hassasiyet yapabilir. İlerleyip dişin sinir dokusuna (pulpa) yaklaştığında ağrı daha şiddetli ve uzun süreli hâle gelebilir. Çürüğün nasıl oluştuğunu diş çürüğü ve dolgu kategorimizde anlatıyoruz.

Pulpa iltihabı

Pulpa iltihaplandığında ağrı kendiliğinden başlayabilir, zonklayıcı olabilir ve özellikle geceleri artabilir. Sıcak veya soğukla başlayan ağrının uyaran ortadan kalktıktan sonra da sürmesi pulpada bir sorun olduğunu düşündürebilir. Bu durumda kanal tedavisi gerekebilir; kararı diş hekimi verir.

Diş apsesi

Bakteriler dişin kök ucuna veya diş eti içine yayıldığında iltihap birikebilir. NHS, apsede zonklayıcı ve şiddetli ağrının, dişe dokunulduğunda veya ısırırken ağrının, diş etinde ya da yüzde şişliğin ve bazen ateşin görülebileceğini belirtir. Apse kendiliğinden geçmez ve tedavi gerektirir.

Diş eti sorunları

Diş eti iltihabı ve periodontitis çoğu zaman ağrı yapmadan ilerlese de ileri aşamalarda veya diş eti apsesi geliştiğinde ağrı yapabilir. Diş eti hastalıkları hakkında bilgi için diş eti kanaması yazımıza bakabilirsiniz.

Yirmilik dişler

Kısmen sürmüş yirmilik dişlerin çevresindeki diş eti iltihaplanabilir; ağzın arka kısmında ağrı, şişlik ve ağız açmada güçlük görülebilir. Ayrıntılar için 20’lik diş çekimi yazımızı okuyabilirsiniz.

Çatlak veya kırık diş

Çatlak dişlerde ağrı genellikle ısırma sırasında ya da ısırma kuvveti kalktığında ortaya çıkar ve her zaman aynı noktada hissedilmeyebilir. Darbe sonrası kırılan dişlerde de ağrı ve hassasiyet görülebilir.

Diş hassasiyeti

Diş eti çekilmesi veya mine aşınması nedeniyle açığa çıkan diş yüzeyleri, soğuk içecekler veya fırçalama sırasında kısa süreli ve keskin bir ağrıya yol açabilir.

Diş gıcırdatma ve çene eklemi sorunları

Gece diş gıcırdatma veya diş sıkma, sabahları dişlerde, çenede veya şakaklarda ağrıya yol açabilir. Çene eklemi sorunları da diş ağrısıyla karışabilir.

Dişle ilgisi olmayan nedenler

Sinüzit, üst arka dişlerde ağrı gibi hissedilebilir. Nadiren kalp kaynaklı ağrılar da çeneye yayılabilir. Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya sol kola yayılan ağrıyla birlikte görülen çene ağrısında hemen 112’yi arayın.

Diş hekimine ulaşana kadar neler yapılabilir?

Aşağıdaki öneriler yalnızca geçici rahatlama sağlamaya yöneliktir; ağrının nedenini tedavi etmez. NHS, diş ağrısı iki günden uzun sürüyorsa veya ağrı kesicilerle geçmiyorsa diş hekimine başvurulmasını önerir.

Ağrı kesicileri yalnızca kullanma talimatına uygun şekilde, gerekirse eczacınıza veya hekiminize danışarak kullanın. Sağlık durumunuza göre bazı ağrı kesiciler size uygun olmayabilir.
Çok sıcak, çok soğuk ve çok tatlı yiyecek ve içeceklerden kaçının.
Ağrıyan tarafla çiğnemekten kaçının; yumuşak gıdalar tercih edin.
Diş aralarına sıkışmış yiyecek varsa diş ipiyle nazikçe temizleyin.
Yatarken başınızı biraz yüksekte tutmak bazı kişilerde zonklamayı azaltabilir.
Şişlik varsa yüzün dış tarafına aralıklı soğuk uygulama yapılabilir.

Nelerden kaçınılmalı?

Ağrı kesici tabletleri dişin veya diş etinin üzerine koymayın; ağız dokularında yanığa neden olabilir.
Diş eti üzerindeki bir şişliği kendiniz patlatmaya çalışmayın.
Ağrı geçti diye diş hekimi randevusunu iptal etmeyin. Pulpada canlılığın kaybolması ağrının geçmesine yol açabilir ama enfeksiyon sürebilir.
Hekim önerisi olmadan antibiyotik kullanmayın. Antibiyotikler yalnızca hekim gerekli gördüğünde reçete edilir ve dişteki sorunu tek başına çözmez.
Bölgeye sıcak uygulama yapmayın; enfeksiyon durumunda şişliği artırabilir.

Hangi durumlarda beklemeden başvurmalı?

NHS ve diğer sağlık kaynakları aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden yardım alınmasını önerir:

Yüze, göz çevresine veya boyna yayılan şişlik
Yutma, nefes alma veya ağzı açmada güçlük
Diş ağrısı veya şişlikle birlikte yüksek ateş, titreme ve genel halsizlik
Durmayan kanama
Darbe sonrası yerinden çıkan kalıcı diş veya çene, yüz yaralanması

Mesai dışında ağız ve diş sağlığı hizmeti veren kurumlara veya hastanelerin acil servislerine başvurabilirsiniz. Yakınınızdaki kamu ağız ve diş sağlığı kuruluşlarına ve randevu seçeneklerine e-Devlet ve e-Nabız üzerinden ulaşabilirsiniz.

Yerinden çıkan kalıcı diş

Darbe sonucu yerinden çıkan kalıcı bir diş acil durumdur. NHS’in önerileri şöyle özetlenebilir: Dişi kök kısmından değil, taç kısmından tutun. Kirliyse süt veya tükürükle kısaca durulayın, fırçalamayın. Mümkünse dişi hemen yuvasına geri yerleştirip temiz bir bez ısırarak yerinde tutun. Yerleştiremiyorsanız dişi süt içinde veya yanağınızın iç tarafında saklayın ve hemen bir diş hekimine ya da acil servise başvurun. Süt dişleri ise genellikle yerine geri takılmaz; ancak yine de diş hekimine başvurulmalıdır.

Muayenede neler olur?

Diş hekimi ağrının ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü, neyle arttığını ve azaldığını soracaktır. Bu bilgileri önceden not almak muayeneyi kolaylaştırır. Ardından dişler ve diş etleri muayene edilir; gerekirse soğuk testi, perküsyon (hafif vurma) testi ve röntgen yapılır. Tedavi; nedene göre dolgu, kanal tedavisi, apse drenajı, diş eti tedavisi, gece plağı veya çekim olabilir. Kullandığınız ilaçları ve sağlık sorunlarınızı hekiminize mutlaka söyleyin.

Diş ağrısından korunmak

Diş ağrısının en sık nedenleri olan çürük ve diş eti hastalıkları büyük ölçüde önlenebilir. Günde iki kez flor içeren macunla fırçalamak, diş aralarını temizlemek, şekerli yiyecek ve içecekleri sınırlamak ve düzenli kontrollere gitmek en etkili yollardır. Ayrıntılar için ağız ve diş bakımı kategorimize bakabilirsiniz.

Ağrıyı diş hekiminize nasıl anlatabilirsiniz?

Muayeneden önce aşağıdaki soruların yanıtlarını not etmek, diş hekiminizin olası nedeni daha hızlı belirlemesine yardımcı olabilir:

Ağrı ne zaman başladı? Sürekli mi, aralıklı mı?
Ağrıyı ne başlatıyor: sıcak, soğuk, tatlı, ısırma veya kendiliğinden mi?
Uyaran ortadan kalktıktan sonra ağrı ne kadar sürüyor?
Ağrı geceleri artıyor mu, sizi uykudan uyandırıyor mu?
Ağrı tek bir dişte mi, yoksa yayılıyor mu? Kulağa, şakağa veya çeneye vuruyor mu?
Şişlik, ateş, kötü tat veya diş etinde akıntı var mı?
Yakın zamanda dişlerinize bir tedavi yapıldı mı ya da darbe aldınız mı?
Hangi ilaçları kullandınız ve ne kadar işe yaradı?

Diş ağrısı hakkında yanlış bilinenler

“Ağrıyan dişe aspirin koymak ağrıyı geçirir.” Tabletin diş etine teması ağız dokularında kimyasal yanığa yol açabilir. Ağrı kesiciler yalnızca kullanma talimatına uygun şekilde ağızdan alınmalıdır.
“Antibiyotik diş ağrısını tedavi eder.” Antibiyotikler yalnızca hekimin gerekli gördüğü durumlarda kullanılır ve ağrının kaynağını ortadan kaldırmaz.
“Ağrı geçtiyse diş iyileşmiştir.” Ağrının geçmesi, sinir dokusunun canlılığını yitirdiğini gösterebilir; enfeksiyon sessizce sürebilir.

Muayeneden sonra

Diş hekiminiz ağrının nedenini belirledikten sonra size tedavi seçeneklerini, her seçeneğin artılarını ve eksilerini anlatmalıdır. Hangi belirtilerde tekrar başvurmanız gerektiğini ve tedavi sonrası nelere dikkat etmeniz gerektiğini sormayı unutmayın.

Özet

Diş ağrısının pek çok farklı nedeni olabilir ve kesin nedeni ancak muayeneyle belirlenebilir. Ağrı kesiciler geçici rahatlama sağlar ama sorunu çözmez. Şişlik, ateş, yutma veya nefes alma güçlüğü gibi belirtilerde beklemeden acil yardım alın.

Sık sorulan sorular

Diş ağrısı kendiliğinden geçer mi?

Bazen ağrı geçici olarak azalabilir; ancak bu sorunun çözüldüğü anlamına gelmez. Pulpanın canlılığını yitirmesi ağrıyı azaltabilir, fakat enfeksiyon sürebilir. Ağrının nedenini öğrenmek için diş hekimine başvurun.

Gece başlayan diş ağrısında ne yapmalıyım?

Ağrı kesicileri talimatına uygun kullanabilir, başınızı biraz yüksekte tutabilir ve ertesi gün diş hekiminize başvurabilirsiniz. Şişlik, ateş, yutma veya nefes alma güçlüğü varsa beklemeden acil servise gidin.

Diş ağrısında antibiyotik kullanmalı mıyım?

Antibiyotikler yalnızca hekim gerekli gördüğünde reçete edilir. Dişteki çürük veya iltihap kaynağı tedavi edilmeden antibiyotik tek başına sorunu çözmez.

Hamilelikte diş ağrısı olursa ne yapmalıyım?

Hamilelikte de diş ağrısı ihmal edilmemelidir. Diş hekiminize hamile olduğunuzu söyleyin; kullanılacak ilaçlar ve gerekli tedaviler buna göre planlanır. Ağrı kesici kullanmadan önce hekiminize danışın.

Diş ağrısı kulağa veya başa vurabilir mi?

Evet, diş kaynaklı ağrı kulak, şakak veya çeneye yayılabilir. Tersine, sinüzit gibi başka sorunlar da diş ağrısı gibi hissedilebilir. Ayırt etmek için muayene gerekir.

Diş Ağrısında Ne Yapmalı? Olası Nedenler ve Acil Belirtiler